tư vấn hợp đồng lao động?

Vụ việc em Nguyễn HàXuân Lộc (SN 2001, quê tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) bị quán Phở Lý Quốc Sư bắtvà buộc làm việc trái quy định pháp luật thì chủ quán Phở đã có dấu hiệu viphạm vào điều 123 Tội bắt, giữ hoặc giam ngườitrái pháp luật được quy định trong Bộ luật hình sự 1999, sửa đổi, bổ sung 2009. Nếu chủ quán Phở có hành vi hành hạ thì cóthể còn bị truy tố về hành vi hành hạ người khác được quy định tại điều 110 Bộluật hình sự. Ngoài ra, cần xem xét hành vi cụ thể của từng cá nhân cụ thể đểxem xét xử lý ông xe ôm là đồng phạm trong vụ án trên hay không. Vì ông xem ômlà người trực tiếp đưa em Lộc tới quán làm việc.

Đây là hànhvi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, không phải là một quan hệ lao độngbình thường theo quy định của Bộ luật lao động vì em Lộc chưa đủ 18 tuổi, chưađược ký hợp đồng lao động và bị bắt và ép buộc làm việc trái với sự tự nguyệncủa các bên.

Thứ nhất, quy định về người lao động và các công việc dànhcho người lao động dưới 15 tuổi

Tại khoản 1 Điều 3 Bộ luật Lao động 2012 quy định:“Người lao độnglà người từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động, làm việctheo hợp đồng lao động, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của ngườisử dụng lao động”

Ngoài ra, tại Điều 164 Bộ luật lao động 2012 quy địnhvề Sử dụng lao động dưới 15 tuổi như sau:

“1. Người sử dụnglao động chỉ được sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi làm các công việcnhẹ theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

2. Khi sử dụngngười từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi thì người sử dụng lao động phải tuân theoquy định sau đây:

a) Phải ký kếthợp đồng lao động bằng văn bản với người đại diện theo pháp luật và phải được sựđồng ý của người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi;

b) Bố trí giờlàm việc không ảnh hưởng đến giờ học tại trường học của trẻ em;

c) Bảo đảm điềukiện làm việc, an toàn lao động, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi;

3. Không đượcsử dụng lao động là người dưới 13 tuổi làm việc trừ một số công việc cụ thể doBộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

Khi sử dụngngười dưới 13 tuổi làm việc thì người sử dụng lao động phải tuân theo quy địnhtại khoản 2 Điều này.”

Tại Thông tư 11/2013TT- BLĐTBXH quy địnhdanh mục công việc nhẹ được sửdụng người dưới 15 tuổi làm việc như sau:

“I. DANH MỤC CÔNG VIỆC ĐƯỢC SỬDỤNG NGƯỜI DƯỚI 13 TUỔI LÀM VIỆC

1. Diễn viên:múa; hát; xiếc; điện ảnh; sân khấu kịch, tuồng, chèo, cải lương, múa rối (trừmúa rối dưới nước).

2. Vận động viên năng khiếu: thể dục dụng cụ,bơi lội, điền kinh (trừ tạ xích), bóng bàn, cầu lông, bóng rổ, bóng ném, bi-a,bóng đá, các môn võ, đá cầu, cầu mây, cờ vua, cờ tướng, bóng chuyền.

II. DANH MỤC CÔNG VIỆC ĐƯỢC SỬDỤNG NGƯỜI TỪ ĐỦ 13 TUỔI ĐẾN DƯỚI 15 TUỔI LÀM VIỆC

1. Những công việc được sử dụng người dưới13 tuổi làm việc.

2. Các nghề truyền thống: chấm men gốm, cưavỏ trai, vẽ tranh sơn mài, làm giấy dó, nón lá, se nhang, chấm nón, dệt chiếu,làm trống, dệt thổ cẩm, làm bún gạo, làm giá đỗ, làm bánh đa (miến), làm bánhđa Kế.

3. Các nghề thủ công mỹ nghệ: thêu ren, mộcmỹ nghệ, làm lược sừng, đan lưới vó, làm tranh Đông Hồ, nặn tò he.

4. Đan lát, làm các đồ gia dụng, đồ thủcông mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên như: mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lụcbình.

5. Nuôi tằm.

6. Gói kẹo dừa./.”

Trường hợp, giao kết hợp đồng lao động (giao dịchdân sự) với người chưa thành niên phải đáp ứng điều kiện quy định tại Khoản 1Điều 20 Bộ luật Dân sự 2005 như sau:

“Người từ đủsáu tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phảiđược người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch nhằm phục vụ nhu cầusinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi hoặc pháp luật có quy định khác”

Như vậy, khi giao kết hợp đồng với người lao độngchưa thành niên cần phải đáp ứng 2 điều kiện về chủ thể giao kết và nội dungcông việc. Khi đó, hợp đồng lao động mới được coi là hợp pháp.

Việc bạn giao kết hợp đồng lao động với người 14 tuổi với công việc làm giúp việc gia đình không thuộc công việc quy định tại Danh mụcban hành kèm theo Thông tư số 11/2013/TT-BLĐTBXH trên. Do đó, hợp đồng lao độnggiữa bạn với B không có hiệu lực pháp luật.

Mô tả

Vụ việc em Nguyễn Hà Xuân Lộc (SN 2001, quê tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) bị quán Phở Lý Quốc Sư bắt và buộc làm việc trái quy định pháp luật thì chủ quán Phở đã có dấu hiệu vi phạm vào điều 123 Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật được quy định trong Bộ luật hình sự 1999, sửa đổi, bổ sung 2009. Nếu chủ quán Phở có hành vi hành hạ thì có thể còn bị truy tố về hành vi hành hạ người khác được quy định tại điều 110 Bộ luật hình sự. Ngoài ra, cần xem xét hành vi cụ thể của từng cá nhân cụ thể để xem xét xử lý ông xe ôm là đồng phạm trong vụ án trên hay không. Vì ông xem ôm là người trực tiếp đưa em Lộc tới quán làm việc.

Đây là hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, không phải là một quan hệ lao động bình thường theo quy định của Bộ luật lao động vì em Lộc chưa đủ 18 tuổi, chưa được ký hợp đồng lao động và bị bắt và ép buộc làm việc trái với sự tự nguyện của các bên.

Thứ nhất, quy định về người lao động và các công việc dành cho người lao động dưới 15 tuổi

Tại khoản 1 Điều 3 Bộ luật Lao động 2012 quy định:“Người lao độnglà người từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động, làm việc theo hợp đồng lao động, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động”

Ngoài ra, tại Điều 164 Bộ luật lao động 2012 quy định về Sử dụng lao động dưới 15 tuổi như sau:

“1. Người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi làm các công việc nhẹ theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

2. Khi sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi thì người sử dụng lao động phải tuân theo quy định sau đây:

a) Phải ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người đại diện theo pháp luật và phải được sự đồng ý của người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi;

b) Bố trí giờ làm việc không ảnh hưởng đến giờ học tại trường học của trẻ em;

c) Bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn lao động, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi;

3. Không được sử dụng lao động là người dưới 13 tuổi làm việc trừ một số công việc cụ thể do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

Khi sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc thì người sử dụng lao động phải tuân theo quy định tại khoản 2 Điều này.”

Tại Thông tư 11/2013TT- BLĐTBXH quy địnhdanh mục công việc nhẹ được sử dụng người dưới 15 tuổi làm việc như sau:

“I. DANH MỤC CÔNG VIỆC ĐƯỢC SỬ DỤNG NGƯỜI DƯỚI 13 TUỔI LÀM VIỆC

1. Diễn viên: múa; hát; xiếc; điện ảnh; sân khấu kịch, tuồng, chèo, cải lương, múa rối (trừ múa rối dưới nước).

2. Vận động viên năng khiếu: thể dục dụng cụ, bơi lội, điền kinh (trừ tạ xích), bóng bàn, cầu lông, bóng rổ, bóng ném, bi-a, bóng đá, các môn võ, đá cầu, cầu mây, cờ vua, cờ tướng, bóng chuyền.

II. DANH MỤC CÔNG VIỆC ĐƯỢC SỬ DỤNG NGƯỜI TỪ ĐỦ 13 TUỔI ĐẾN DƯỚI 15 TUỔI LÀM VIỆC

1. Những công việc được sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc.

2. Các nghề truyền thống: chấm men gốm, cưa vỏ trai, vẽ tranh sơn mài, làm giấy dó, nón lá, se nhang, chấm nón, dệt chiếu, làm trống, dệt thổ cẩm, làm bún gạo, làm giá đỗ, làm bánh đa (miến), làm bánh đa Kế.

3. Các nghề thủ công mỹ nghệ: thêu ren, mộc mỹ nghệ, làm lược sừng, đan lưới vó, làm tranh Đông Hồ, nặn tò he.

4. Đan lát, làm các đồ gia dụng, đồ thủ công mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên như: mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lục bình.

5. Nuôi tằm.

6. Gói kẹo dừa./.”

Trường hợp, giao kết hợp đồng lao động (giao dịch dân sự) với người chưa thành niên phải đáp ứng điều kiện quy định tại Khoản 1 Điều 20 Bộ luật Dân sự 2005 như sau:

“Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi hoặc pháp luật có quy định khác”

Như vậy, khi giao kết hợp đồng với người lao động chưa thành niên cần phải đáp ứng 2 điều kiện về chủ thể giao kết và nội dung công việc. Khi đó, hợp đồng lao động mới được coi là hợp pháp.

Việc bạn giao kết hợp đồng lao động với người 14 tuổi với công việc làm giúp việc gia đình không thuộc công việc quy định tại Danh mục ban hành kèm theo Thông tư số 11/2013/TT-BLĐTBXH trên. Do đó, hợp đồng lao động giữa bạn với B không có hiệu lực pháp luật.